द्दण्टद्धरठरज्ञज्ञ कान्तिपर दैनिकमा प्रकाशित

द्दण्टद्धरठरज्ञज्ञ कान्तिपर दैनिकमा प्रकाशित अिहंसाबादी बनौं बैतडी जिल्लाको तल्लो स्वराड अर्थात ककाडी भन्ने गाउँमा उदयदेव मन्दिर अवस्थित छ । सातवटा राठहरुको सा´ा यो मन्दिर विशेष गरी ठकुरी र महताहरुको कुल देवता हो ।
असोज र चैत्रको दशैंमा यो मन्दिरमा ठूलो मेला लाग्ने गर्दछ । उदयदेव कुलदेवता भएका मानिसहरु बैतडीको विभिन्न कुना र काप्चामा बसोवास गर्दछन् साथै भारतको ´ुलाघाट पिथौरागढमा पनि यो कुल देवता भएका मानिसहरुको वसोवास छ ।
जो जहाँ बसे पनि पर्वका बेला भाकल गरिराखेका रांगा र श्वसीको बली दिन भक्तालुहरु यो मन्दिरमा आइपुग्छन् । केही वर्षदेखि माओवादीले यो मन्दिरमा बलि गर्न रोक लगाएका थिए जसको कारण यो मन्दिरमा पुजापाठ पनि बन्द भएको थियो । तर ३ वर्षको अन्तरालपछि २०६३ चैत्रदेखि यो मन्दिरमा पुनः पुजापाठ शुरु भएको छ । यसपालि देशमा शान्ति छाएकोले परदेशिएका सबै दशैं मनाउन घर आएका छन् ।
देशमा छाएको शान्तिसँगै मैले पनि आफ्नो कुल देवताको दर्शन गर्ने मौका पाएँ । तीन वर्ष अगाडी दर्शन गएकी थिए त्यतिवेला र अहिलेको तुलना गर्दा मन्दिर पुगुन्जेलसम्म धेरै सुधार भएको पाएँ । मेरो गाउँबाट मन्दिर जान जंगलको बाटो भएर हिड्नु पर्छ जंगलमा काँडाहरुले घोच्थ्यो बाटो साँघुरो थियो । मेरो बाबाले मलाई बोकेर मन्दिरसम्म पुर् याउनु भएको मलाई राम्रोसँग सम्´ना छ । मन्दिर पुग्न दुई दिन लाग्थ्यो त्यसैले बाटोमा राती बास बस्नुपथ्र्यो बस्नको लागि कोठा पनि पाइदैनथ्यो तर यसपाली मलाई िहंड्न कुनै पनि अप्ठयारोको सामाना गर्नुपरेन काँडाको तल्लो दहीमा राति बास बस्यौं कोठा पनि राम्रै दिनुभएकोमा माओवादीहरुलाई धन्यवाद नदिई बस्न सक्दिन ।
सप्तमीको दिन घरबाट हिडेका हामीहरु अष्टमीको दिन साँ´ पाँच बजे ककाडी मन्दिर पुग्यौं । मन्दिरको परिक्रमा गरिसकेपछि ब्राहमणबाट टीका लगाई आराम गर्न बस्यौं उदयदेव मन्दिरको विभिन्न दिशाबाट भक्तालुहरु राँगा र सखीलाई िसंगारेर बाजागाजा र ´ण्डाध्वजाका साथ आउँदै थिए जुन हेर्न एकदमै रमाइलो लागिरहेको थियो ।
सबै राँगा र खसीलाई पाँच पटक मन्दिरको परिक्रमा गराई बाँधिइदै थियो । यस्तो क्रम अष्टमीको राती लगभग बाह्र बजेसम्म रहयो । नवमीको दिन विहानै सबै भक्तालुहरु नुहाई धुवाई फलफुल र अगरबत्ती हातमा राखी मन्दिरको दर्शन गरिरहेका थिए । मैले मन्दिरको पुरै अवलोकन गरें । टन्टलापुर घाम लागिरहेको थियो । राँगा र कयौं खसीहरु मैले देखें । तिनीहरुका आँखाबाट आँशुका धारा बगिरहेको थियो । मलाई लाग्छ तिनीहरुलाई पनि थाहा थियो होला कि हाम्रो हत्या हुँदैछ भनेर ।
सबैभन्दा पहिले खौल मा बाधिएको राँगालाई त्यहाँको प्रमुख साउन जातिले काट्ने चलन छ परम्परागत रीति अनुसार पहिलो राँगो काटिसके पछि एक एक गर्दै सबै राँगाहरुको र खसीहरुको विभत्स किसिमले हत्या गरियो ।
यी हजारौं निरिह प्राणिहरुको हत्याले मेरो मनमा ठूलो चोट थप्यो । एकछिनलाई मेरो आँखा रसाए र मैले त्यहाँका एकजना मुखियालाई प्रश्न सोधें - अङ्कल आस्थाका प्रतिक भगवानको पुजा त फुलगुच्छाले पो गर्ने हो बाले नदिई हुँदैन उहाँले भन्नुभयो - ूपरम्परादेखि चलिआएको रीतिरिवाज हो हामी यसलाई कसरी तोड्न सक्छौं नानीू। त्यतिबेला मेरो मनमा केही प्रश्नहरु लगातार उब्जिरहे मैलो मनमनै सोचें यदि माओवादीहरुले बलिप्रथा रोक्नुपर्छ भनेपछि त तपाईहरु परम्परा सबै भुल्नुहुन्थ्यो होला तर ……।sे गर्नु मैले केही भन्न सकिन । केवल यति मात्रै सोचिरहें कि मन्दिर देवालय भनेका त सफा सुग्घर सुगन्धमय फुलधुपको वासना र चराचुरुङ्गीको चिरविराहटले भरिपुर्ण पो हुनुपर्छ । ३ वर्षपछि आस्था विश्वास राखेर श्रदा भक्तिले भगवानको दर्शन गर्न म त्यहाँ पुगेकी थिए भगवानको दर्शन गरियो तर घर फर्किदा अगरबत्तिको सुगन्ध साथमा लिएर फर्कनुको सट्टा रगतको आहल टेक्दै घर फर्के । पवित्र मन्दिरलाई रक्तकुण्डमा परिणत भएको देख्दा हामी भक्तालुहरु पापका भागी बनेको जस्तो भान भयो मलाई । हामी सबैले अिहंसावादी बनी बलिप्रथा बन्द गर्न सक्यौं भने निरिह प्राणीको हत्यामा कमी आउँथ्यो कि
चन्द गीता गिरेगडा-७ बदुरकोट बैतडी इमेलः नअतजबपगचष्२नुबष्ि।अयु

द्दण्टद्धरढरद्दद्द जनदिशा दैनिक

द्दण्टद्धरढरद्दद्द जनदिशा दैनिक
यातायातको विग्रदो स्थिति
हाम्रो दुर्दशा
भनिन्छ कथा चाहे दन्त्य होस चाहे यथार्थपरक जब सुन्ािन्छ त्यो काल्पनिक र अवास्तविक लाग्छ हो कथा साच्चेै यस्तै लाग्छ तर जब कथाका तथ्य भेटीन्छन् जनमानसले विस्वास गरिहाल्छ तब कथा अकाल्पनिक र वास्ताविक लाग्छ ।
हामीहरुलाई कसैले दोस्रो विश्वयुद्धको कुरा गर्नुभयो भने हामी उहाँहरुको कुरामा विश्वास गर्दैनौ बरु तथ्य खोज्न इतिहास खोतल्छौ जब दोस्रो विश्व युद्धको कुरा इतिहासमा पाउछैा अनि विश्वास गर्छौ ।
आजभोली सडक दुर्घटनामा मृत्यु शिर्षकका समाचारहरु साचार माध्यमबाट नाआएको दिनै छैन । यी दुर्घटनाका बारेमा जान्न हामी न त इतिहास खोतल्छौ न त तथ्य नै किनकी यी घटनाहरु प्रत्यक्ष रुपमा देखीरहेका छौ र भोगी रहेका छौ ।
कहिले बस ट्रक मोटरसाइकल जस्ता सवारी साधनको ठक्करबाट त कहिले यि सवारी साधनले किचेर मानिसको मृत्यु भएको र घाइते भएका समाचारहरु हाम्रा सामु ताजा छन् भने कैयौ यस्ता घटनाहरु घटिरहेको छन जुन कागजमा लेखेर अटाउदैनन् जुन मिडियामा नआएका होलान । सडक साँगुरा हुनु सवारी चालकको लापरवाहि सवारी साधनमा भएको खराबी र सवारहरुको चाप बढी भएको कारण यस्ता घटना घट्ने गरेकेा पाइन्छ । साँगुरो सडकको कारण भएको दुर्घटनालाई यहाँ लेख्न चाहन्छु जुन मिडीयामा आएको थिएन ।
यसै जेष्ठ १९ गते शनिवारको कुरा हो म महेन्द्रनगरवाट बैतडी जाँदै थिए । हामी विहानको चिसो हावा खाँदै प्राकृतिक छटाले भरिपुर्ण डोटी जिल्लाको अठासी भन्ने ठाँउमा पुग्यौ त्यहाँदेखे म चढेको बस रोकियो यात्रु सबै बाहिर ओर्लीयौ । विहानको ९ः१५ वजेको थियो । साँगुरो सडक भएकाले ट्न नसक्दा कान्लामा ठोक्किएर सो दुर्घटना भएको रहेछ । सो यात्रु मध्ये एकजनाको घटनास्थलमै मृत्यु भएको मैले थाहा पाए र मैले प्रत्यदर्शीसँग सो घटनाको बारेमा सोधे मृतक सोहीा खलासी ३० वर्षीय ओम बहादुर सीजाली हुनु हुदोरहेछ साथै १० वर्षीया पासाङ लामा र अन्य दुई जना यात्रु सामान्य घाइते भएका थिए । सडक साँगुरो भएकोले अन्य वसहरुपनि ठप्प थिए पछि अरुहरु वसका यात्रीहरुको सहयोगमा उचाली यातायात सुचारु त भयो तर घटनामा परेका यात्रीहरुकेा र सो ार गरियो या गरिएन थाहा भएन । म चढेको वस गुडयो लगभग तिन घण्टापछि डडेल्धुरा पुगे त्यहाँ पुगेपछि १८ गते जिप दुर्घटना भएको रहेछ सो दुर्घटनामा परि ५ जना घाइते भएका रहेछन ।
यी दुवै घटना मिडीयामा आएनन् उहाँहरुले ाउनु भयो अथवा पाउनु भएन दोषीलाई कारवाही भयो या भएन कुनै पत्तो भएन । यी घटना ओझेलमा परे ।
त्यसैगरी यहि असोज १६ गते विहीवारको कुरा हो मैले टा्न्सक्रीप्ट बनाउन किर्तिपुरवाट भक्तपुरमा जानु पर्ने थियो रत्नपार्कको गाडी कुरेर नयाँ वजार चोकमा बसेकी थिए लगभग सवा १ घण्टा बस कुरे तर जस्तो पनि बस आउँथे सबै भरिभराउ आउथे साथै यात्रुहरु ढोकामा उभीएर आउदै थिए अन्तमा कुनै उपाय नपाएपछि एउटा माइक्रो आयो त्यसको नजिकै गए म आउनुस् दिदी बल्खुमा सिट खाली हुन्छ भन्दै खलासी ले मलाई माइक्रो भीत्र धकेल्यो । म पनि उभिएर जान तम्तयार भए वस गुडयो त्रि।वि। को तिनकुने नपुग्दै २ मिनेट नजादै माइक्रोको ढोका जोडले मेरो टाउकोमा बज्रीन पुग्यो मेरा हात वस बाट छुटे मेरो भएको पोलीबै लथालीङग भए । म सडकमा लडे र मैले उभीन कोसीस गरे तर म फनफनी घुम्न थाले म जोरले कराउन थाले पछि के भयो मलाई केहि थाहा भएन । बल्खु पुगेपछि आफुलार्इै पानीले भिजेकी पाँए मेरा सामानहरु एकजना यात्रु दाजुले समाउनु भएको थियो माइक्रोका डाईभरले मलाई मेडिकलमा गई औषधी खान आग्रह गर्नुभयो मैले आफुलाई केहि नभएको जस्तो लागेर मेडीकल जान मानीन पछि मैले मेरो जनिकै बस्नु भएकी दिदीलाई म भिजेको र मेरा सामान अरुले समाउनुको कारण सोधे म बेहोस भएकाले मलाई होसमा ल्याउन पानीले भिजाउनु भएको रहेछ उहाँहरुले । उहाँहरुको भनाई अनुसार यदि म भुईमा लडने बेला मलाई मदत गर्न उहाँहरु सफल नहुनुभएको भए मेरो टाउको फुट्ने सम्भावना थियो अरे म खुब रोए अनि खलासीलाई सोधे ढोका कसरी बन्द भएको हो उहाँले भन्नुभयो-पछाडीबाट कसैले बन्द गरेको अरे । मैले खलासीलाई माइक्रो नं। सोध्दै भाडा तिरेर रत्नपार्कमा ओर्लीए ।
१ हप्ता भित्र बनाउनु पर्ने थियो भक्तपुर गएर बनाएर ल्याइदिने मान्छे कोहि नभएकाले म रुदै भक्तपुर गए भक्तपुरको काम सकाएर किर्तिपुर फर्के । कोठामा पुगेपछि थाहा पाँए मेरो दायाँ हात र दायाँ खुट्टामा चोट लागेको रहेछ । साथै दायाँ छातीको भित्रपट्टी चोट लागेको रहेछ जुन अहिले पनि दख्छ। मेरो अमुल्य जिवन बचाइदिनु भएका अपरिचित दिदी र दाजुहरुलाई हृदय देखी धन्यवाद दिन चाहन्छु ।
कुकुरको पुच्छरमा १२ वर्ष लौरो बाँधे पनि बाङ्गै भनेझै नेपालको यातायातको स्थितीमा कुनै सुधार आएको छैन । दिन प्रतिदिन यस्ता घटनाहरुमा बृद्धी भईरहेको छ जसको कारण कैयौको अकालमै ज्यान गईरहेको छ भने कैयौ घाइते भई जीवन पाएर पानी मृत्य भए सरहको जीवन बिताउन वाध्य भएका छन । हाम्रो जीवन अमुल्य छ त्यसैले अमुल्य जीवनको सुरक्षा गरौ ।
यस्ता दुर्घटना हुन नदिन सम्वन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छु । यातायात सम्वन्धी कडा नियम बनाउनै पर्छ नीयम विपरीत चल्नेलाई कडा भन्दाकडा कारवाही गरिनु पर्छ ।साँगुरा सडकहरु फराकिला बनाइनु अत्यन्तै आवश्यक छ । अनुमति पत्रबिना सवारी चलाउनु हुनेहरुलाई पैसा खाएर त्यतीकै नछोडीयोस् टा्फिक संकेतप्रहरीलाई इसारा गर्न सजिलोका लागी प्रयोग नगरीयोस् ।
चन्द गीता
गिरेगडा-७ बदुरकोट बैतडी ।

लापरवाही किन ?

लापरवाही किन ?
हाल नेपालमा प्रमाणपत्र तह द्धितीय वर्ष र स्नातकोत्तर प्रथम वर्षको परिक्षा साचालन भइरहेको कुरा सर्बविदितै छ । स्नातकोत्तर प्रथम वर्षको परिक्षा साचालन हुने समय दिउँसो १२ःइइ वजेदखि र प्रमाणतत्र तह द्धितिय वर्षको परिक्षा विहान ७ःण्ण् बजे देखि साचालन हुने समय तोकिएको छ यद्धपि स्नातकोत्तर प्रथम वर्षको परिक्षा साचालन समय दिउँसो १ बजे देखि हुने भनेर पत्रिकामा प्रकासित भइको थियो त्यसैल कोही कोही परिक्षार्थीहरु एक बजे पनि परिक्षाहलमा प्रवेश गरेका थिए। उनीहरुलाई परिक्षामा सामेल गराइएको थियो तर परिक्षा संचालन भएको १ घण्टापछि सामेल हुन नपाइने सुचना प्रवेशपत्रकै पछाडी लेखिएको हुन्छ ।
स्नातकोत्तर प्रथम वर्षको २० गते आइतबार भएको ूकक्षाकोठामा मनोविज्ञानू विषयको जाँचमा १ घण्टापछि परिक्षार्थीलाई सामेल गरिएको थियो । १ बजेदेखि परिक्षा संचालन हुने समय पत्रिकामा प्रकासित भएकै कारण सित विद्यार्थीहरु ढिलो परिक्षाहलमा प्रवेश गरेको तिनीहरुलाई परिक्षामा सामेल गराइएको बुझियो । परिक्षा खुल्ला भएको बुझीयो यो कुरा पद्म कन्याको हो ।
महेन्द्रनगरको बहुमुखी क्यामपसबाट स्नातक उत्तिर्ण गरि हाल शिक्षा शास्त्र केन्दिूय विभाग त्रिविमा अध्ययनरत पुष्पा जोशीले नाक खुम्चयाउदै भनिन् ूहाम्रो उता त कति कडा हुन्थ्यो काठमाण्डौँमा कसरी जाँच होला भनेर डराएकी त याँ त एकदम खुल्ला पो हुदोरैछ । ू
त्यस्तै ४० जना परिक्षार्थी भएको कोठामा ३÷४ जना गार्ड हुनुहुन्थ्यो तर पनि नक्कल गर्नेहरु निर्धक्क भएर नक्कल गरिरहेका थिए भन्ने बुझियो । गेशपेपर किताब कापीबाट नक्कल गरिएको बुझियो । त्यस्तो गर्नु विद्यार्थीको नराम्रो बानी भित्र पर्छ भने गार्डहरुको लापरवाहि र कमजोरी पनि यहो ।
सु प क्याम्पस कैलीबाट परिक्षा दिन काठमाण्डौँ आएका जय बहादुरको गुनासो यस्तो छ । ूराजधानीमा कडा जाँच हुनपर्नेमा खुल्ला भयो हामीलाई त केहि फरक पर्देन तर वर्षभरी मेहनत गरेर पढ्ने जो उत्कृष्ट अंकका साथ उत्तर्णि हुन चाहन्छन् ती विद्यार्थीहरुलाई असर पर्न सक्छ त्यसैगरी नक्कल गनै प्रवृति बढ्दै जान्छ कसैले पनि मेहनेत गर्देनन् प्रतिस्पर्धा भन्ने कुरा हराउछू उहाँको गुनासो म पनि सहमत छु प्रतिस्र्धाात्मक यो युगमा नक्कल गरेर पास गर्नु भनेको उन्तति र प्रगतिको बाटो ओरालो लगाउनु बाहेक अरु केहि होइन । त्यस्तै २१ गते प्रमाण पत्र द्धितीय वर्षको स्वास्थ्य र राजनीति शास्त्रको परिक्षा थियो मैले पनि राजनीतिशास्त्रकौ जाँच दिनपर्ने थियो ।
पद्म कन्या केन्द्र परेको थियो परिक्षा सुरु हुनु भन्दा २० मिनेट अगाडी पद्म कन्या प्राङ्गणमा पुगेकि थिए । ६ः५० मा सिट प्लानिङ अनुसार बस्नु घण्टी मार्फत सुचना दिइयो सबै आ-आफ्नो ठाउँमा बसे ।
रत्नद्धिप भवनको दोश्र्रो तल्लाको काठेा नं। ५१ को पहिलो बेन्चमा मेरो सिट परेको थियो । हल्का डर लागिराथ्यो । तर जाँचको तयारी राम्ररी गरेकी थिए मैले । त्यसैले परिक्षा शान्त र कडा भईदिए हुन्थ्यो भन्ने मनमा लागिराथ्यो ।
७ः०० बज्यो प्रश्नपत्र बाँड्न सुरु गरियो ुवेष्ट अफ लकु गार्डको भनाईसँगै प्रश्नपत्र मेरो हातमा पर् यो । सर्र हेरे सजिला प्रश्न लागेर मैले निर्धक्क भएर लेख्न सुरु गरिहाले । मेरो लिकंंं पेपर हो हाल द्यब् प्रथम वर्षमा अध्ययनरत छु । प्राइभेटबाट जाँच दिने मात्र त्यो कोठामा ३ जना गार्ड हुनुहुन्थ्यो । हलमा हल्ला भएको थियो । पछाडी फर्केर हेरेको त कोहि काखमा कोहि बेन्चमा चिट राखेर मज्जाले सार्दै थिए । छ्डके जाँचका लागि एकै चोटि ६ जना शिक्षक आउनु भयो । र प्रत्येक परिक्षार्थीले चिट चोरिहेको पाइयो ।
मेरो बेन्चमा अन्दाजी ४५ वर्षकी परिक्षार्थी परेकी थिएन् । उनले मेरोबाट चोरेर। हैरान पारिन् यति सम्म सताइनकि मैले आफ्नो ठाँउ छोड्न पर् यो । त्यस्तै क्याम्पसमा पढ्दा कक्षाकोठाको आगडी ुमोबाईलको स्विच अफ गर्नुहोलाु भनेर सुचना टाँसिएको हुन्थ्यो । त्यो कोठामा कुनै सुचना थिएन जसको नतिजा कजरारे कजरारे अगरतुम मिलजाओ चिठी आछैन जस्ता गीतका धुनमा रमाउने अवसर पाईएको थियो । व्यङ्ग्य हानेको मात्र हो मोबाईलका त्यस्ता घण्टीले लेख्ने विद्यार्थीलाई कति बाधा पुग्यो होला भनेर सजिलै अुनमान गर्न सकिन्छ ।
८ः१० बजेको थियो । पछाडीबाट सानो बच्चा रोएको आवाज आयो । उमेरले पाका पाका परिक्षार्थी त्यो कोठामा भएका हुनाले कसैको बच्चा होला बिचरा ! भन्ठानेर यसो पछाडी हेरेको त मोबाईल पो बजेको रै छ । सबै गल्ल हाँसे । मैले पनि उनीहरुको हाँसोमा सहभागीता जनाइदिए । एकछिनपछि ूआफ्नो सामानको सुरक्षा आफै गर्नुहोला हैू भनेर पो आदेश आयो गार्डबाट
परिक्षा साचालन भएदेखि समाप्त हुन भन्दा १० मिनेट अगाडीसम्म अचम्म कि्रयाकलाप हेर्न सुन्न र आफै लेख्नमै सिमीत थिए । जब उत्तर पुस्तिका बुझाएर कोठाबाट निस्केपछि भित्र भएका सम्पुर्ण कि्रयाकलापको बारेमा गहिरिएर सोच्न थाले । यसरी हल्ला खल्ला र चिटीङ हुन्छ भने केन्द्र तोकेर निश्चित समय निर्धारण गरेर परिक्षा गर्नको औचित्य के यस्तो छाडा तरिकाले किन जाँच गरियो कुनै केन्द्रमा कडा त कुनै मा खुल्ला किन गरियो जहिले पनि यस्तै होकि यसपाली मात्र यस्तौ भएको नक्कल गरेर पास हुने हो भने प्रतिस्पर्धा कहाँ र कोसित हुन्छ रातदिन मेहनत र लगानी गरेर परिक्षा दिने र नक्कल गरेर पास हुने विद्यार्थी बिच फरक के शिक्षकले पढाउनको मतलब के
त्यसैगरी नियम बिपरित परिक्षा सन्चालन गरिनु जस्तै परिक्षा सुरु भएको जति पछि आए पनि परिक्षामा सामेल गराउनु चिट चोर्न दिनु कक्षा कोठामा मौबाईलको स्विच अफ नगरि बोक्न दिनु आदि कहाँ सम्म उचित कुरा हो
अनुसासित भएर परिक्षादिनको सट्टा मनपरिले परिक्षाहल भित्र जानु नक्कल गर्नु कक्षा कोठामा स्विच अन गर्नुृ के यिनै हुने विद्यार्थीमा हुनु पर्ने गुण नक्कल गरि उत्तिर्ण भएर अगाडी गएर प्रगति गर्न सकिएला त यसरी गरिन्छ प्रतिस्प्रर्धा रु प्रतिस्प्रर्धात्मक युगमा आफ्नो मष्तिष्क नक्कल गर्ने होइन प्रतिस्पर्धी बनाउनस् ।

गीता चन्द
स्नातक प्रथम वर्ष पत्रपत्रिकारिता
नेपाल मानविकी क्याम्पस
नष्तगदबष्तबमष्२थबजयय।यअु

किर्तिपर दर्पण

किर्तिपर दर्पण
प्रहरी दाजु लाई पत्र
आदरणीय दाजु गगन दर्शन ढोग !
सर्बप्रथम मेहनत र कडापरिश्रमका बाबजुद असै हुनुभएकोमा हार्दीक बधाईज्ञापन गर्दछु । सहपरिवार यहाँ कुसलै छौं दाजु । हजुरको स्वास्थ्य लागी दाजु हजुरप्रहरी हुनुभएपछि ूछोरा विग्रे पुलीस छोरी विग्रेनस्र भन्नेू भनाइलाई झलझली सम्झदै यो पत्र कोरीरहेकी छु । २०६३ बैसाख १२ गते मोरङ्गको बेलबारी स्थित बेसक्याम्पका ११ जना कर्मचारीले स्थानीय सपनाको बलात्कार पछि हत्या गरेका थिए । गाउँमा श्रीमती सहित ४÷५ छोराछोरीका बुवाभइसकेकाहरु अर्को विहे गरिरहेका छन् । पहिली श्रीमती र छोराछोरीलाई अन्धकारको भुमरीमा घचेटेर अन्यौनमा पारीरहेका छन केहि प्रहरीहरु ।
प्रहरीद्धारा बलात्कार घुसपैठारी चन्दा असुली हत्यािहंसा जस्ता समाचार हाम्रा आँखा सामु ताजा छन् । कुनै कुनै टेलीसृफ्ला चलचीत्र र गाइजात्राका गीतहरुमा प्रहरीलाई सानो बनाउन खोजीएको हुन्छ । कुनै घटना घट्दा प्रहरीलाइै घट्नास्थलमा ढिलो पुगेको देखाइन्छ । यस्ता यस्ता समाचार देख्दा र टेलीभीजनमा दृश्यदेख्दा उल्लीखीत भनाई सत्य पो हो कि भन्ने शंका लागीरहेको छ ।
सबैसँग रगतको नाता नभएपनि नेपाल आमाकी सुपुत्री भएका नाताले हजुरलगाएत नेपालआमाले जन्माएका लाखौं नेपाली प्रहरी सपुत हरुलाई बहिनी बनेर केहि भन्न चाहेकी छु । प्रहरी भनेका राष्टका हुन देश र जनताको र अन्य अपराधको निर्मुल पार्नु पिडीतहरुलाई न्याय दिलाउनु नै प्रहरीको कामकर्तब्य हो । त्यसैले दाजुहरु अनुसासनको दायराधित्र रहेर काम गर्नुहोला असत्यको बाटो सदाकालागी त्यागीदिनुहोला । पैसाको लोभ र लालचमा फसेर कसैको दवावमा आएर कुनै पनि काम नगर्नुलोला । दर्जाबढाउन गर्ने नहुने काम पनि यदाकदा भएको सुन्छु जनताको सेवा गर्नु हजुरहरुको काम हो दर्जा आफै बढ्छ ।
केहि प्रहरीका पशुजन्य ब्यवहार र घृणाीत कार्यले ूछोरा विग्रे पुलीसू भन्ने भनाईमा तेल थपेको छ । प्रहरी पोष्टकै बदनाम भइरहेको छ । प्रहरी पोष्टको बलात्कार भइरहेका छ । त्यसैले ूछोरा विग्रे पुलीसू भन्ने भनाइलाई उल्ट्याउनुहोस् । नेपालमा भइरहेका हत्यािहंसा लुटपाट बलात्कार भ्रष्टाचार चोरीडकैती रोक्नुहोस् देखाई दिनुहोस् आफ्नो पोशाकको शक्ति ।
अन्तमा दुःख कष्ट आँधी तुफान बाढिपहिरो असिना भिडन्तलाई पचाएर पाउनुभएको पोशाक पद र फुलीको बदनाम हुन नदिनुहोस् विद्या बुद्धि परिश्रम साहस इमान्दारीता र निस्पष भएर काम गर्नुहेला विजय हजुरहरुकै हुनेछ । यहि आग्रहका साथ विदा हुन्छ । हजुरी बहिनी !
गीता चन्द
गिरेगडा - बदुरकोट बैतडी
स्नातक प्रथम बर्ष

ग्राहाकहरु मारमा
माघ महिनाको पहिलो दिन अर्थात माघेसक्रान्तीको दिन । पशुपतिनाथको दर्शन गरेर आफ्नो कोठातिर फर्कदै थिए । पुरानो बसपार्कमा एकजना साथीसँगा भेटभयो धेरै पछि भेट भएको हुनाले होटलमा बसेर गफगर्दे नास्ता गर्ने निर्णय गर् यौ र बसपार्कको एउटा होटलभित्र छिर् यौ । होटल मध्यम खालको थियो । मेरो साथीले २ कप कफि अर्डर गर्नुभयो । हाम्रो अगाडी बस्नुभएका २ जनाले २ प्लेट छोलासमोसा अर्डर गर्नुभयो । उहाहरु विद्यार्थी हुनुहुन्थ्यो सायद यद्यपि उहाँ र हामीविच कुनै चिनाजान थिएन । हामीहरुको टेवलमा कफि उहाँहरुको टेवलमा छोला समौसा साथै टिक्की दुधमलाई मिठाई आदीइत्यादी राखेर जानुभयो वेटर उहाँहरु अचम्म पर्नुभयो किनकी उहाँहरुले अर्डर गर्नु भएको छोलासमोसा मात्रै थियो । टेवलमा ल्याइसकेपछि फर्काउनु जस्तो पनि भएनु मेनु हेरेर १ प्लेटलाई १८ पर्ने छोलासमोसा अर्डर गर्नुभएको हुनाले उहाँहरु एक आपसमा हास्दै खान थाल्नु भयो । छोलासमोसा माथी धेरै चिज राखेर वेटरले ल्याउनु भएको देख्दा मलाई अचम्म लाग्यो । हामी पनि कफिको पैसा तिर्दै वहिर निस्क्यौं ति विद्यार्थीहरुले ३६ तिर्नुभयो तर विल ९४ रुपैया आएको रहेछ । यो कुरा थाहापाएपछि विचरा ति विद्यार्थीहरु मुखामुख गर्न थाले । दुईटैको मिलाएर जम्माजम्मी ९० रु भयो र ९० रु तिरेर उहाँहरु आफ्नो बाटो लाग्नु भयो । त्यो दिनभरि रातभरी ति विद्यार्थीहरुबारेमा सोच्नमात्रै सिमीत रहे म । सोचें ति विचराहरुले गाडी चढेर जानुपर्ने थियो होला पैसाजति त त्यो होटलमै तिरेर जानुभयो गाडीभाडा कहाँबाट तिरेहोलान इत्यादी इत्यादी यो घट्नाले मेरो दिनको आराम र रातको निन्द्रा नै खोसेको थियो । मैले काठमाण्डौका केहि होटल चियोचर्चा गर्ने निर्णय गरें । भोटाहिटीका केहि पसलमा मेनुमा एक किसमको मुल्य लेखीएको भेट्टाए भने तिर्ने बेला बढि तिनुपर्ने समस्या भेट्टाए । रत्नपार्कमा रहेका होटलहरुको स्थितिपनि भोटाहिटी भन्दा फरक छैन यद्यपि असनका होटलहरुमा मेनुअनुसार खाजाखाना दिने र पैसा लिने नियम रहेछ । बानेश्वरका केहि होटलहरुमा तरकारी रोटी माग्दा जेरी पनि दिनुहुन्छ । म मान्छु कि जेरी कम्विनेसन गरेको हुनसक्छ तर न्यून बर्गीय रोटीतरकारी मात्र खान चाहन्छ । उसीत वढि पैसा छैन भने किन जेरी पनि राख्नु पर् यो
यसमा मेरो भन्नु के छ भने मेनुअनुसार ग्राहकले अर्डर गर्छ भने किन त्यसमा थपीथपी अरु कुरा दिनुपर् यो भेनुमा एककिसमको मुल्यतोकीएको छ भने किन मुखले वढि पैसा माग्नुपर् यो यदि मुखैले पैसा भाग्ने र मनपरिले खानेकुरा दिने हो भने भेनुको के काम मेनु पुरानो भएको हो भने परिवर्तन किन नगरीएको
होटल ब्यवसाथीहरुले ग्राहाकहरुलाई मर्कामा पार्ने काम होइन यो ग्राहक आफ्नो आर्थीक अवस्थ्ाा अनुसारकै होटलमा जान्छ र त्यही अनुरुप खानेकुरा खानचाहन्छ होटल यवसायी अधिकार प्राप्तीको लागी सरकारसँग ड्नुभन्दा पहिले कर्तब्य पालना गर्नभए ुकसो होला
चन्द गीता

द्दण्टद्धरज्ञज्ञरछ कान्पिर दैनिक

द्दण्टद्धरज्ञज्ञरछ कान्पिर दैनिक
जात नमिल्दा …॥
ूहे भगवान १० बर्ष अगाडी देखी तेरो पुजा गर्दै आएकि छु । तैले मेरो मागेको सबैथोक पुरा गरेको छस् तर एउटा कुरा म कदापी चाहन्थिन त्यो किन मलाई दिइस् म तलाई भन्दै आएकी थिए कि भगवान ! मेरो कुनै केटा संग लभ नपरोस् म आफ्नो पढाई पुरा गरुँ आफ्नो खुट्टामा उभिउँ अनि मेरो घरमा मेरो हात माग्न कोहि आओस् भनेर माग्ने गर्थे मेरो इच्छा विपरीत तैले किन गरिस् ू यी कुरा मैले भनेको होइन दुई बर्ष अगाडी आर आर क्याम्पस वी।ए। तृतीय बर्षमा अध्ययनरत एकजना दिदीले भनेकी थिइन् । चट्ट जिउडाल मिलेकी मीठो स्वभावकी उनी २०६२÷१०÷०१ गते पशुपति मन्दिरमा आफ्नो टाउको ठोक्दै भगवानलाई गाली गरीरहेकी थिइन् केहि समय उनका आस्चर्यजनक कि्रयाकलाप हेर्न सिमीत थिएं म तर उनीअति नै रुन कराउन थाले पछि मन भरि आँट बटुल्दै उनको छेउमा गएर सोधेकी थिए- ूदिदी तपाईलाई के भयो किन यसरी ………… मात्रै के भनेकी थिए उनी मलाई अंगालो मार्दै रोएकी थिइन् । अपरिचित त्यो पनि म भन्दा ठूली युवतीले एक्कासी अंगालो मार्दा अलि अप्ठयारो महसुस गरेकी थिएं । जे भएपनि वास्तविकता थाहा पाउनु जरुरी ठानेर उनलाई ब्यागबाट पानी झिकेर पानी पिउन दिएकी थिए केहिवेरपछि उनले सबै कुरा मलाई भनेकी थिइन् । मिनभवन क्याम्पस एम।वि। एस। प्रथम बर्षमा अध्ययनरत मगर जातको केटालाई मनपराउने रहिछन् उनी । आफुभन्दा माथिल्लो कक्षामा पढ्ने केटा भएको हुनाले मन पराउने कुरा भन्न नसकेकी रहिछन् । उतातिर केटाले पनि यिनलाई असाध्यै मनपराउने रहेछ तर केटी ब्राह्मण जातकी भएकाले केटाले पनि भन्न नसकेको रहेछ । विस्तार विस्तारै यि दुईको भेट बाक्लो हुन थाले पछि केटीको घरमा यो कुरा थाहा पाएका रहेछन् । आमाबाबुले घरबाट अर्कै केटा खोजेछन् र छोरीलाई हामी भन्दा निचजातको केटासंग प्रेम गरिछस् त्यसलाई छोडीदे हामीले खोजेको केटासंग विहेगर भनेर समयसमयमा दवाब दिईरहेका रहेछन् । आफुले मन पराएको केटालाई छोडेर अर्काको रोजाइको केटाप्रति जिवन समर्पण गर्नुपर्ने डरले उनी मन्दिरमा भगवानलाई गाली गर्दै रोएकी रहीछन् । २०६२ सालको यो घटना त्यहि टुङगीएको थियो । प्रेमको घटनालाई लिएर रुँदै गरेकी एकजना अपरिचीत युवतीलाई पानी दिएर सान्त पारि मन्दिरमै छोडेर म केहि दुःख गुठो पारेर घरतीर फर्केकी थिए । तर अचम्म र खुसीको कुरा के छ भने यसपाली माघ १ गते मंगलबार विहान ७ः३० बजे पशुपति मन्दिरमा पुगकी थिए म । जुन युवतीलाई दुइ बर्ष अगाडी ठीक त्यसै दिन त्यहि समयमा रुदै गरेको अवस्थामा फेला पारेकी थिएँ त्यहि युवतीलाई त्यो दिन हेर्दाखेरी जिउडाल मिलेको होनहार युवकसीत भगवानको दर्शन गरिरहेका देखे साथै काखमा सानो बच्चा पनि । साहै्र हर्षित भएँ सोधीहाले - ूतपाई परार साल यहि मन्दिरमा रुदैू ………। उनले जवाफ फर्काइहालीन् । ूहो बैनी म त्यहि केटि हो । उहाँ मेरो श्रीमान जसलाई मन पराउथे त्यहि केटा उहाँ कसरी विहे भयो मैले प्रस्न गरे उनले तुरुन्त उत्तर फर्काइन ूमेरो घरमा विहेको दबाव आउन थालेपछि मैले उहासँंग विहेको प्रस्ताव राखे उहाले मेरो प्रस्ताव सहजै स्वीकार्नु भयो । उहाँको घरमा कुरा गर् यौं मेरो घरमा नमानेपनि उहाँको घरमा मान्नुभयो र हामी दुइटैको सहमती अनुसार पोहोर साल दशैमा भागेर पोखरा गयौ त्यहाको विन्दवासीनी मन्दिरमा बिहे गर् यौू । मैले फेरी सोधे-अनि तपाईको माइती घरमा के भयो उत्तर दिइन के हुनुनी हाम्रो विहेको कुरा थाहा पाएपछि केहि महिना गाली गरे फोन गरेर आमाबाबुले मलाई हातखुट्टा काट्ने मार्ने धम्की दिए माइतमा आउनै दिएनन् तर हामी दुईटैलाई यसपालीको दशंैमा घरमा बोलाएर टिकाटालो लगाई केहि दाइजो दिएर पठाए । अहिले सबै खुसी छन् । उहाँ बैकमा काम गर्नुहुन्छ म होटलमा । उनी निकै मख्ख थिइन हुस्दै मैले भने काखमा बोकेको चैं के नी बच्चालाई चुम्वन गर्दै हाम्रो प्रेमको चीनारी गुडीया उनले भनिन् । सांच्ची गुडीयाजस्तै थिइन ति नानी । ुउपहारु नाम राखेका रहेछन् नानीको । सफल दाम्पत्य जीवनको शुभकामना िदंदै म उहाँहरुबाट छुट्टीए ।
२०६२ माघ १ गते र २०६४ माघ १ गतेको एकै जनाको घटनालाई झलझली सम्झदै यो लेख लेख्न हतारो गरेकी हुँ । जात नमिले पनि मनमिलेर विहे गरेर सफल दाम्पत्य जीवन बिताईरहेका एक दाम्पतिको उदारहण हो यो । तर यस्ता कयौं घटनाहरु छन् केटाकेटीको जात नमिलेर हजारौं विहे भाँडीएका छन् । केटा र केटीको मनमिले पनि उनीहरुको विहेको अगाडी पर्खाल बनेर आएको छ जात । कतिपयजात मिले नमिले पनि प्रेम गर्नेहरु भावनामा डुबेर उत्सुकता र उत्तेजनाले भरिएको दिमागलाई कन्ट्रोल गर्न नसकेर केहिछिनको आवेगमै आएर बिहेगर्ने निर्णय गर्छन् । र घरवाट बिहे गरिदिएनन् भने भागेर विहे गर्छन । यसरी भागेर विहे गर्दा केटा र केटीले परिवारवाट भाग्नेले गालीगलखानुपर्ने हुन्छ भने कतिपय आफुले मन पराएको संग विहे नहुँदा आत्महत्या गर्दछन् । आफ्ना भविस्यका सपना एकछिनमै खरानी बनाउछन् । त्यसैगरी जात नमिलेरै विहे नगरेका कयौं पागल भएका घटना पनि हामी सुन्दै र देख्दै आएका छौं । जसको कारण आफुसंग भएको संभावना र समाजलाई गर्ने योगदान चक्नाचुर परिरहेछन् भगवानले दिएको चम्कीलो अपहार ्रजीवनु अन्धकारमा डुवाइरहेछन् । जीवन निरश बनाईरहेछन् पढाई ओरालो लागाइरहेका छन् । घरबाट खोजेका जातमिल्ने केटा÷केटीसंग विहे गर्नुर्पभन्ने आमा बाबुको दवावले छिट्टै र भागेर विहे गर्ने प्रबृत्ती बढेको पाइन्छ । साथै केटा या केटीको घरमा मा कुरा राख्दा हाम्रो रोजाईकोकेटा÷केटी संग विहे गर्नुपर्छ भन्छन। अन्तरजातीय बिहे गरेर जाँदा समाजमा वदनामका पात्र वनाउछन आफ्ना छोरा÷छोरीहरुलाई पछि फेरी तिनै आमाबुवा बुहारी भित्र्याउने र ज्वाई स्वीकार्ने काम गर्छन् ।
मैले आमाबाबुलाई दोष दिएको जस्तो लाग्ला तर मैले भन्न खोजेको यति मात्र हो कि जब कुनै केटा वा केटी सही तरीकाले आफ्नो अन्य कार्य सँगसँगै प्रेमलाई पनि अगाडी बढाईरहेका छन् भने किन उनीहरुको इच्छा विपरीत चल्ने
यदि उनीहरु प्रेममा गलत बाटोमा हिडीरहेका छन भने वरु सम्झाउनुहोस् । आमाबाबुले भनेको नमान्ने छोराछोरी कोही पनि हुदैनन् । उनीहरुलाई आफ्नै खुट्टामा उभीनु पर्छ भन्ने मानसीकता उत्पन्न हुने वातावरण सृजना गरीदिनुहोस् । प्रेममा उचीत ब्यवस्थापन भएन भने उनीहरुको जीवन तनावपुर्ण हुनसक्छ फलस्वरुप उनीहरु कुनै कामगर्न सक्दैनन् ।
उमेर नपुग्दै विवाहको लागी दवाव दिनुभन्दा आफ्ना छोरा÷छोरीलाई यक्तित्ब निर्माण गर्न दबाव दिनुहोस् । फलानाका छोरा÷छोरीले भागेर विहे गरे बाउ-आमाले बुहारी भित्र्याएनन् अर्थात ज्वाई स्वीकारेनन् भन्ने जस्ता नकारात्मक असरपर्ने खालका समाचार सार्बजनीक हुन नदिनु नै उचित होला । साथै हामी पनि आफ्नो भबिश्यलाई ध्यानमा राखी पहिला निर्माण गरौं । समाजबाट भागेर होइन समाजसँग मिलेर विहे गर् यौ भने समाजमा सकारात्मक असर पर्ने छ । समाजले हामीलाई घृणा होइन स्वागत गर्ने छ ।
चन्द गीता
गिरेगडा-७ बदुरकोट बैतडी
नअतजबपगचष्२नुबष्ि।अयु

राष्ट््ि्य साक्षरता अभियान कार्यक्रम २०६५ ले धेरै कुरा सिकायो ।
चन्द गीता ÷बैतडी बैसाख १५
माघ १ गतेदेखि शुरु भएको राष्ट्रिय साक्षरता अभियानको कापि कलम समात्न नजान्ने यहाँका अधिकांश महिलाले आफ्नो बारेमा समान्य जानकारी लेख्न सिकेका छन् ।
साक्षरता कक्षामा सहभागि हुनुभन्दा अगाडी हात कांपेर बल्लतल्ल नामलेख्नेहरुलाई यो अभियानले खरर्र लेख्न र करर्र पढ्न सक्ने बनाएको छ । ५९ वर्षको उमेरमा जानकी भट्ट सिद्धपुर कापिकलम बोकि साक्षरता कक्षामा पढ्न जान्छिन । बृद्ध उमेरमा आफ्नो नाम लेख्न र अंक चिनेर सानोतिनो हिसाव गर्न जानेकोमा मख्ख छिन् ।
साक्षरता कक्षा दिनको २ घण्टा पढाउनुपर्ने नियम भएतापनि अशिक्षित र घरायसि काममा मात्र सिमित महिलाहरुलाई सामाजिक धारमा उभ्याउन दिनको ५÷६ घण्टा पढाउन पनि तयार छन् बैतडीका स्वयमसेवक । यहाँका निरक्षरहरुले यो साक्षरता अभियानवाट धेरै कुरा सिक्ने आशा गरेका छन् । साक्षरता कक्षाहरुमा पुरुषको सहभागिता फाट्टफुट्टमात्र देखिन्छ ।
आर्थिक अवस्था न्युन भएका र विभिन्न कारणवस औपचारिक शिक्षावाट विाचत १५ देखि २० वर्षसम्मका अविवाहित केटि पनि साक्षरता कक्षामा सहभागि छन् । आर्थिक अवस्था कमजोर भएका कारण पहिले पढ्न नसकेकी खिन्नु ढोली १५ गिरेगडा-६



पनि नियमित कक्षामा ूबच्चावेलामा आमालाई चोरेर स्कुल गए तर उहाँले म स्कुल गएको कुरा थाहापाउनुभएपछि मलाई मरणासन्न पिटनु भयो । उनले आँखावाट बरर्र आँशु झार्दै भनिन - अहिले पनि आमा वाबासंग दिल्ली जानुभाछ मैले नै पुरै घर सम्हालेकी छु ।ू खिन्नु भविश्यमा गएर केहि न केहि गर्ने प्रतिभा देखिन्थ्यो । उनि सवैभन्दा बढि जान्ने सहभागि भएको स्वयमसेवक जयन्ति लुहारले बताइन् ।
त्यसैगरी स-सना २ ओटा बच्चा बोकेर कल्पना साउँद २२ भुमिराज-३ पनि साक्षरता कक्षामा ठिक समयमा पुग्छिन । ूकिहंकतै बैठकमा जाँदा उपस्थितिमा औंठाछाप लगाउनुपथ्र्यो । पहिला पहिला मलाई साह्रै अप्ठेरो लाग्यो साक्षरता कक्षामा आउनथालेपछि नाम लेख्न सिकेकी छु अहिले मैले औंठाछाप लगाउनु बन्द गरिसकेकि छु ।ू कल्पना भन्छिन ।
घरको काम छिट्टै भ्याएर पढ्न जान्छिन लक्ष्मि कुँवर १६ कुवाकोट- ७ एसएलसी पास गर्ने धोको बोकेर पढ्न जान्छिन । उनले कक्षा ५ मा पढ्ने विद्यार्थीको जत्तिकै सिकिसकेकी छिन । अर्को वर्ष ५ कक्षाको परीक्षा दिई पछि नियमित स्कुल जाने योजना बनाएकि छिन् ।
यो साक्षरता अभियानबाट १५ देखि ४० वर्षसम्मका निरक्षरहरुले धेरै कुरा सिकिसकेको स्थानिय निरक्षकहरु वताउँछन् ।
यद्वपी कुनै कुनै कक्षाकेन्द्रहरुमा सहभागिहरु समयमा नआइदिने त्यसैगरी गा।वि।स। सचिवहरु गा।वि।स।नआउनाले फारमहरु भर्न गाह्रो भईहरेको पनि गुनासो स्वयमसेवकहरुको छ ।



खसीको कारण ……॥
॥
चन्द गीता

बैतडीका गतिविधिलाई नियालेर ति गतिविधिहरुलाई मेरो मष्तिष्कको तराजुमा जोखेर हेर्दा राम्रा पक्षको तौल कम र नराम्रा पक्षको तौल वढी हुन आउँछ ।
म यस लेखमा शिक्षकका केहि कुराहरु उल्लेख गर्दैछु । जुन शिक्षकको पेशा विपरित हो । मैले वाध्य भएर केही शिक्षकहरुका नराम्रा पक्षहरु उल्लेख गर्नुपरेको छ । ताकि आगामी दिनहरुमा यि घटनाहरु नदोहोरिउन ।
त्यसै गरि विद्यार्थी र अन्य वर्गका कुरापनि यो लेखमा उल्लेख गर्दैछु ।
भनिन्छ यदि डाक्टरको हातवाट उपचारका क्रममा भएको सानो गल्तिले एकजना÷दुई जनाको ज्यान जान सक्छ तर शिक्षकका हातवाट भएको गल्तिले अनगिन्ती मानिसहरुको ज्यान जानसक्छ । र_िक्स सेवन गरेर गाउँघरमा हल्लाखल्ला मच्चाएको कारण प्रहरीले केहि शिक्षकलाई प्रहरिको थुनामा राख्यो यो घटना बैतडीको कुनै एक ठाउँको हो । एक दुईचोटी भएको गल्तिलाई भुलमान्न सकिन्छ तर पटक पटक शिक्षकवाट यस्ता गल्तिहरु हुनुभनेको सवैको लागि अपाच्य कुरा हो ।
सर्वसाधारणहरुले र_िक्स सेवन गर्नु त यहाँको लागि सामान्य कुरा हो तर शिक्षकले र_िक्स सेवन गरि हल्लाखल्ला गरि समाजमा विकृति ल्याउनु शिक्षकवर्गको शुद्ध पेशामाथि नै दाग लाग्नु हो । शिक्षकका यस्ता प्रवृत्तिले विद्यार्थीमा नकारात्मक असर पर्न गएको छ । यस्ता शिक्षकहरुले विद्यार्थीलाई के शिक्षा देलान भनि सजिलै पत्ता लगाउन सकिन्छ ।
यि शिक्षकले पढाएका विद्यार्थी पनि के कम । र_िक्सको नशामा रिसिवि भएका मान्छेहरुलाई मार्नभनि भरेको काठे बन्दुक लिएर जान्छन त्यसै गरि साम्ाान्य मानेहरुलाई र_िक्सको प्रसंगमा जोडेर हेर्ने हो भने तिनिहरुको त कुरै वेग्लै छ । र_िक्स निशेधित क्षेत्र वनाउन गठन गरिएको र_िक्स नियन्त्रण टोलीका प्रमुखहरुले नै र_िक्स ओसारपसार र सेवन गरि हल्ला गर्ने गरेपछि र_िक्स नियन्त्रण होला भनेर कल्पना गर्नुपनि व्यर्थ हो ।
यसको नकारात्मक असर बालवालिका र महिला माथि परेको छ । वाटोमा एक्लै महिला हिडनु जस्तो वातावरण छैन घरभित्रकै कुरा गर्ने हो भने पनि महिलाहरु पिडित छन् । महिलाले जहिले पनि आफ्ना श्रीमानको दिर्घायुको कामना गर्दै निराहार ब्रत वस्छिन । आफ्नो बच्चाको लागि पेटमै हुदाखेरी चिल्लो पिरो चिसो खानेकुरा खाइनन् । के आमालाई त्यस्ता खानेकुरा खान मन लाग्दैन थियो होला त उसले बच्चा विरामी हुन्छ भनेर यस्ता खानेकुराहरु खाइनन् तर जब छोरा र श्रीमान दुवै र_िक्सको नशामा घरमा हल्ला गर्छन । तब आमा डराएर एक कुनामा काँप्दै बसेकि हुन्छिन। के यहि हो उसले आफ्नो श्रीमानको दिर्घायुको कामनाको लागि गरेको तपस्याको फल के यहि हो उसको छोराले खाएको दुधको मोल
अव्यवस्थित तरिकाले र_िक्स सेवन स्वयमको स्वास्थ्यको लागि हानिकारक हुनु वा साथै यसले मानिस स्वयम र घरपरिवारका व्यक्तित्वमा इज्जतमा दाग लाग्छ । समाजमा विकृति फैलाउनुका साथै पारिवारिक वातावरण सधै तनावपूर्ण हुन्छ । त्यसैले समयमै होसु पुर् याई आफ्नो व्यक्तित्व र बालवालिकाको लागि साथै समाजका खातिर र_िक्स विकि्र वितरण र सेवन गर्न बन्द गरौं ।

नअजबलमज्ञढ२थबजयय।अयु
यु

द्दण्टद्धरढरद्दढ जनदिशा दैनिक

द्दण्टद्धरढरद्दढ जनदिशा दैनिक
एड्स भन्दा पनि ख्ातरनाक रोग भैसीहरुमा

वि।सं। २०५४ सालतिर बैतडी जिल्लको नागार्जुन र गिरेगाडा गा।वि।स। मा भैसीहरुमा देखा परेको खरि खोच्या रोग अहिले लगभग ३० ओटा गा।वि।स।मा फैलीएको छ ।
ग्वाल्लेक गिरेगडा नागाार्जुन रोडीदेवल आम्चौर पाजेश्वर कुलाउ शर्माली महाकाली उदयदेव विसालपुर मेलौली महारुद्र सलेना दुर्गास्थान दुर्गाभवानी गुरुखोंला लगायतका थुप्रै गा।वि।स।मा यो रोगको प्रकोप छ ।
यो रोगबाट विशेष गरेर गर्भवति भैसीहरु बढि संक्रमित छन् । यो रोग लागीसकेपछि भैसीका खुट्टा खिइएर धुलो निस्कने दिशा गर्न छोड्ने खुट्टा बाङगो हुने घुसं र पानी खान छोड्ने आखामा कचिरा देखापर्ने दुध मिठो नहुने पशु दुब्लाउदै जाने हुने ब्याउन नसक्ने जस्ता लषन् ।१० बर्ष देखी देखा परेको यो रोग मानीसमा लाग्ने एड्स रोग जस्तै सावित भएको छ । एड्स लागेपछि मान्छे ७÷८ बर्ष त बाच्छ एड्स भन्दा पनि बढि खतरनाक यो खरी रोग भैसीहरुमा लागे पछि २ बर्ष भन्दा बढि बाच्दैन ।
खरि रोगका कारण बर्षेनी ३० देखी ४० ओटा सम्म भैसीको मुत्यु हुने गरेको छ ।ूगाउँहरुमा पशुसम्वन्धी कुनै सेवा साचालन नभएकाले भैसीहरुको मुत्युमा तीब्रता आएको बताउनुहुन्छ गिरेगडा निवासी धन बहादुर चन्दू माघ महिनादेखी असारसम्म यो रोगले भैसीहरुलाई बढि आक्रमण गर्दछ । यो समयमा भैसीहरुलाई एकदमै पिडा हुन्छ ।
यो रोग फैलीएको १० बर्ष बितीसक्दा सम्म पनि समस्या ज्युँका त्युँ छ । नागार्जुन गा।वि।स। निवासी भागिरथ पन्त भन्नु हुन्छ ू१ बर्षमा ३ ओटा भैसी खरि रोग बाट मरिसकेका छन् २५÷२५ हजार हालेर किनेका तिनओटै भैसीको मृत्यु भएपछि १५ हजारमा अर्को भैसी त्याएको छु यसमा पनि २ महिनादेखी त्यहि रोगका लषन देखा पर्न थालेका छन ।ू औषधी पनि धेरै गरिसके औषधीले कुनै असर नगरेको उहा अगाडी थप्नुहुन्छ ।
त्यसैगरि सोहि गा।वि।स। का मणिराम पन्तको पीडा पनि कम्ति छैन उहाँ रुदै आफ्नो दखेसो पोख्नुहुन्छ ूभैसीको दुध र घ्यु बेचेर नुनतेल किन्थे भैसीहरुमा खरिरोग लागेपछि पैसा आउनु त टाढाको कुरा हो बदलामा छ ओटा भैसीमरेपछि ठुलो धनरासी नष्ट भएको छ भैसी किन्दा किन्दा थाकीसकेको छु अब किन्दीन ।ू
सदरमुकामदेखी टाढा रहेका थी गा।वि।स।हरुमा बाटोधाटो पनि राम्रो छैन घास काट्न भिरपाखामा जानुपर्छ । जसोतसो गरी पालनपोषण गरिएका भैसीहरुमा यो रोगले आक्रमण गरेपछि किसानहरु मर्कामा परेका छन् । आर्थीक स्थिती न्यन भएका यहाँका किसानहरु भैसीलाई यो रोगले सताउदा कुनै पनि काम गर्न जागरै नलाग्ने बताउछन् ।
एक बर्षसम्म हरियो घाँस र अन्नै अन्नमा बच्चाजस्तै पालन पोषण गरेर पालेको भैसी खरी रोगले ग्रसीत हुदा ब्याउन नसकेर मरे पछि बदुरकोट निवासी सेतु देवी चन्द रुदै भन्नुहुन्छ ूयो भैसी २५ हजारमा ल्याएकी थिए केहि खान नपाई भैसीको मृत्यु भयो यसको मृत्युले मलाई स्तम्ध पारेको छ ।ू हुन पनि हो जसरी शिषकले बर्षभरि आफ्नो विद्यार्थीहरुलाई पढाएको हुन्छ यदि अन्तीम परिषामा फेलभए भने बर्षभरीको मेहनत खेर गएको शि गर्छन त्यसैगरि आम्दानीको अन्य कुनै स्रोत नभएका ग्रामीण समुदायका किसानहरुको निम्ती भैसीहरुमा हालेको लगानी डुब्नु पनि भाग्य नै खोसीए सरह हुन्छ ।
यो रोगले भैसी नै निर्मुल हुने सम्भावन निम्त्याएको बताउनुहुन्छ पाचेस्वर गावीसका यज्ञराज भट्ट ।
यहाँका गाउँहरुमा स्वास्थ्यचौकी मात्र छन् । जहाँ स्वास्थ्यकर्मी मनपरीले स्वास्थ्यचौकी आउछन् भने पशुसेवाका लागी कदम चाल्नु टाढाको कुरा हो । यो रोग फैलीएको १० बर्ष वितिसक्दा पनि सम्वन्धित निकायले वेवास्था गरेको छ । बसे्रनी एक डेढलाखको पुँजी खेर गईरईरहेको छ ।
यि किसानहरुको पिडामाथी कसैको ध्यान गएको छैन । आजै देखी यो रोग प्रति सम्वन्धित निकायले खोजगरि लागे भने पिडीत किसानहरुमा गुमेको खुसी फर्कन सक्छ लाखौको धनरासी बचत हुनसक्छ मेरो यो लेखमाथी पशुस्वास्थ्यसेवा विभागको आँखा परोस् ।

गीता चन्द
गिरेगडा-७ बदुरकोट बैतडी