द्दण्टद्धरढरद्दढ कान्तिपर दैनिक
ज्ााडो बिदामा नानीहरु

पुस महिना जाडो विदा हुने मौसम कुनै कुनै स्कुल ÷ कलेज बन्द भइसकेका छन् भने कुनै बन्दहुन क््रुममा छन् । यो जाडो विदाको सदुपयोगकालागि काठमाण्डौ शहर का विद्यार्थीहरु के गर्ने भन्ने बारेमा कुरा गरिरहेका भेटिन्छन् । कोहि उद्घोषण अंगे्रजी भाष कम्प्युटर सिक्न इन्टिच्युत धाइरहेका भेटिन्छन् भने कोहि फोटोग्राफी सिलाई बुनाई त कोहि ब्यटीर्पालर सिक्ने तयारीमा रहेका भेटिन्छन्। त्यसैगरि कोहि यो विदामा साथीभाईसँग कतै टाढा घुम्न जाने तर्खरमा होलान् । एस।एल।सी। दिने विद्यार्थीको एस।एल।सी।sाे तयारीमा ब्यस्त छन् ।
काठमाण्डौ का साना नानीहरु के गर्छन त यो जाडो विदामा आमा बावुहरु नानीहरुलाई विदामा के गराउने भन्ने बारेमा सोचिरहेका होलान् । स्कुल किताब का अलावा रत्न पुस्तक एकता बुक्स हिमाल एसोसियसन बार रुमटु रिड बनिता प्रकाशन तथा वितरण संस्थाले वितरण संस्थाले प्रकाशन गरेका पुस्तक किन्न पुस्तक पसल डुलिरहेका भेटिन्छन अभिभावकहरु ।
यहाँका अभिभावक पं्रतिस्प्रधात्मक समयमा आफ्ना नानीहरुलाई उत्तिकै प्रतिभावान बनाउन कोपीला मुना बालकोसेली बालतृष्ण गार्डेन नौलो प्रतिका सुनकेसा छुनामुना बालक आदि पत्रिका किन्न पनि आतुर रहेका भेटिन्छन् । नानीहरु केहिसमय कम्प्यूटरमा गेम् खेलेर वस्न सक्छन् । साइट खोल्दीने हो भनेपनि बालसंसार डटकम केटाकेटी डटओराजी लगायत थुप्रै विदेसी साइट छन्। कम्प्याक्टडिस्क बजारमा पाइन्छन् सिडीबाटै नानीहरुलाई जाडोविदाको सदुपयोग गराउन सकिन्छ । टि।भी। हेर्न दिनेहो भने पनि मन पर्ने च्यानल घुमाउन सकिन्छ । यो त भयो जाडो विदाको सदुपयोग शहरमा नानीहरुलाई कसरी गराउन सकिन्छ भन्ने बारे जानकारी। गाउँघरतिरका नानीहरु जाडो विदाको कसरी सदुपयोपयोग गदैछन् त लागौ सुदुरपश्चिमको बैतडीतिर
यहाँका विद्यार्थीहरु हप्ताको १ दिन शनिवार भारी बोकछन् । त्यो पनि १० घण्टा हिडेर १ किलो सामान ल्याएवापत ३ रुपैया मिल्छ फलस्वरुप १० वर्षभन्दा माथी १८ वर्ष भन्दा तलका सवै विद्यार्थी भारी बोक्न देहिमाण्डौ सदरमुकाम गडी झुलाघाट भारत जाने गर्छन् ।
यी विद्यार्थीहरुको भारी बोक्नु रहर नभई वाध्यता हो । यिनीहरुको आमदानी स्रोत नै भारी बोक्नु भईसकेको छ । भारी बोक्नेहरुमा आधिकांश तितावै रोडी विवलकटीया धिर्मडा ख्तोली बिजुल नेटा रोखडा बदुश्कोट नानीगाड डिब्डे सिम लोडासौं जोसीबुगाका छन् ।
भरी पिठ्युमा वोकी हिन्दै गरेका छसात जना पसिनाले निथ्रुक्क भिजेका थिए स्कुले भाईवहिनीहरुलाएई यस्तो अवस्थामा आफुजस्तै देख्दा मेरो ह्रदय छियाछिया भई उनीहरुलाई प्रश्न गर्न वाध्य भयो ूतिमीहरु भारी मात्रै किन बोक्छौ अरुकाम पाइदैन हो मुटु दर् हो पार्दै मैले सोधेू नेपाली बोल्न नजान्ने भाईवहिनीले आफ्नै भाषामा जवाफ दिए - ूअरु काम् केहि पाइएन स्कुलको शुल्क तिर्न भारी बोक्न पर् यो ।ू
यतिबेला मैले काठमाडौका नानी र ति नानीहरुको तुलना गरे । काठमाडौ शहरका विद्यार्थी नानीहरु कम्प्युटर र टि।भी।मा भने बैतडीका गाउँका विद्यर्थी नानहिरु भारी वोक्न र घाँसदाउरा गर्न वाध्य छन् । सदरमुकामवाट धेरै टाढा रहेका यी गाउँले बच्चाहरुलाई पनि जाडो विदामा रमाइलो गर्न टि।भी। हेर्न भन नभएको त कहाा हो र यिनीहरुका अभिभावहरुलाई पनि आफ्ना नानीहरलाई भारी बोकाउन रहर होइन ।
यहाँका स्कुलहरुमा १ महिनाको लागी जाडो विदाभएको छ । यो विदामा दिनदिनै भारी बोकी पैसा कमाउने योजना बानाइरहेका छन् यहाँका कालिला विद्यार्थीहरु । जाडो विदामा भारी बोकेर कमाएको पैसाले न्यानो कपडा किन्ने बतानउछन् नानीगाड निवासी १० वर्षीय वालक डम्वर । गोठलापानी र देहीमाण्डौबाट भारी बोकेवापत कम पैसा आउने र झुलाघाट -भारत बाट भारी बोकेवापत बढि पैसा आउने भएका कारण यो विदामा झुलाघाटबाट भारी बोकने योजना रहेको पनि ति वालकले सुनाए ।
ूविहान ४ः३० मा घरबाट हिड्छौ खानापनि बाटो मै बोक्छौ राती ९÷१० बजे घर पुग्छौ । लगातार १६÷१७ घण्टाको हिडाईले थाकेका हुन्छौ । घरपुगेपछि खाना नखाई सुत्छौ - एकजना भरिया बैनीले भनिन् ।ू यि भरिया भाईवहिनीका कुरा सुनेर मेरो ह्रदय छियाछिया भयो । पढ्ने र रमाइलो गर्ने उमेरमा यिनीहरु भारी बोक्दै छन् । दिनदिनैको भारी बोकाईले यिनीहरुको दिमागै बोधो भइसकेको छ । यिनीहरुको कलिलो दिमागले के सृजना गर्न सक्ला भनिन्छ ूअहिलेका युवा भविस्यका कर्णधार हुनू यी विचराहरु देशको भविस्य र्निर्माणमा कसरी सकि्रय होलान
नलाग्न सक्छ तर बैतडी जस्ता थुप्रै जिल्लाहरु होलान जहाँ विद्यार्थीहरु कापी किताब बोक्नुको सट्टा भारी बोकिरहेका हुन्छन् । पढाई भन्दा पैसा कमाउनुमा बढि लगाव छ । बालअधिकार सम्बन्धि नेपालमा कुनै नियम छैन नियम छन् भने यस्ता विकट जिल्लाहरुमा किन लागु भएको छैनन् सम्बन्धित निकायले यि भारी बोक्ने हरुको समस्याको सोधखोज किन गरिरहेको छैन कलिलो उमेरमाकेहिक्ररा सृजना गर्ने उमेरमा भारी बोक्नु यिनीहरुको अधिकार भित्र पर्छ पत्रपत्रिकाहरुमा भारी बोक्दै गरेको तस्विर देखिरहेका छौं । ति तस्विरहरु पक्कै पनि विज्ञापनका लागी छापिएका होइनन् । पत्रपत्रिकाहरुमा छापिएका भारी बोक्दै गरेको विद्यार्थी नानीका तस्विरले सम्बन्धित निकायका ठुलावडा भनाउदाहरुको हृदय छियाछिय किन भएन मेरो यो लेखमा सम्बन्धित निकायको आँखा परोस् । सम्बन्धित निकाय किन मौन छ के छन् मौनता भित्रका अदृश्यचाल
चन्द गीता
बैतडी